नेपालको निजी क्षेत्रको छाता संगठन नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ (एफएनसीसीआई) को ६०औँ वार्षिक साधारण सभा तथा नयाँ नेतृत्व चयनका लागि निर्वाचन कार्यक्रम आजबाट ललितपुरमा सुरु हुँदै छ।
विभिन्न कानुनी उल्झन, आन्तरिक विवाद र अदालतको स्थगन आदेशपछि तय भएको यो साधारण सभाले महासंघलाई आगामी तीन वर्षका लागि नयाँ कार्यसमिति सुम्पिनेछ। आज (वैशाख २१ गते) ललितपुरको ग्वार्कोस्थित होटेल रोयल टुलिपमा साधारण सभाको भव्य उद्घाटन गरिने कार्यक्रम छ। उद्घाटन सत्रमा देशभरका उद्योगी व्यवसायी, सरकारका उच्च अधिकारी र सरोकारवालाहरूको बाक्लो उपस्थिति रहनेछ। साधारण सभाको दोस्रो दिन अर्थात् भोलि २२ गते काठमाडौँको कमलादीस्थित नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान (प्रज्ञा भवन) मा मतदान प्रक्रिया सम्पन्न हुने निर्वाचन समितिले जनाएको छ। अञ्जन श्रेष्ठको ऐतिहासिक नेतृत्व: अबको बाटो कस्तो ? महासंघको वर्तमान विधानअनुसार वरिष्ठ उपाध्यक्ष स्वतः अध्यक्ष बन्ने प्रावधान रहेको छ। यस अनुसार वर्तमान वरिष्ठ उपाध्यक्ष अञ्जन श्रेष्ठ महासंघको आगामी अध्यक्ष बन्ने निश्चित भएको छ। उनी व्यवसायी चन्द्रप्रसाद ढकालपछि महासंघको बागडोर सम्हाल्ने तयारीमा छन्। यद्यपि, यो महासंघको इतिहासमा एउटा सङ्क्रमणकालीन मोड पनि हो। नयाँ संशोधित विधानअनुसार अञ्जन श्रेष्ठको कार्यकालपछि अध्यक्ष पदमा पनि प्रत्यक्ष निर्वाचन हुने व्यवस्था गरिएको छ। त्यसैले श्रेष्ठ 'स्वतः अध्यक्ष' बन्ने प्रावधानअन्तर्गत नेतृत्व सम्हाल्ने अन्तिम व्यक्ति हुन सक्नेछन्। उनको काँधमा वर्तमान शिथिल अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउन निजी क्षेत्रको तर्फबाट सरकारलाई दबाब दिने र व्यवसायीका समस्या समाधान गर्ने ठुलो चुनौती रहेको छ। ७३ पदका लागि १३७ उम्मेदवार: कडा प्रतिस्पर्धाको संकेत यस पटकको निर्वाचनमा कार्यसमितिका विभिन्न पदहरूमा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको छ। महासंघको ७३ सदस्यीय नयाँ कार्यसमितिका लागि कुल १३७ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्। देशभरका २,१५३ जना मतदाताले यस निर्वाचनमा भाग लिनेछन्। सबैभन्दा बढी मतदाता एसोसिएट समूहबाट रहेका छन्। जसले निर्वाचनको नतिजामा निर्णायक भूमिका खेल्ने देखिन्छ। वरिष्ठ उपाध्यक्ष, तीन उपाध्यक्ष (जिल्ला–नगर, वस्तुगत र एसोसिएट) र विभिन्न समूहका सदस्य पदका लागि व्यवसायीहरूले प्यानल नै बनाएर चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन्। विशेष गरी वरिष्ठ उपाध्यक्ष पदमा कडा प्रतिस्पर्धा हुने देखिएको छ। यस पदमा विभिन्न समूहका प्रभावशाली व्यवसायीहरूले दाबी गरेका छन्। जिल्ला–नगर उपाध्यक्ष पदमा मात्रै पाँच जनाको उम्मेदवारी परेकाले यसले चुनावी तापक्रम अझै बढाएको छ। सदस्यता विवाद र कानुनी उल्झनको पृष्ठभूमि यसअघि चैत २९ र ३० गतेका लागि तय भएको साधारण सभा १८ वटा वस्तुगत संघको सदस्यता र मताधिकारको विवादका कारण रोकिएको थियो। सदस्यता समितिले मापदण्ड नपुगेको भन्दै ती संघलाई सदस्यता दिन अस्वीकार गरेपछि कार्यसमितिले दिने निर्णय गरेको थियो। जसले महासंघभित्र ठुलो विवाद निम्त्याएको थियो। उक्त विवाद उच्च अदालत पाटनसम्म पुगेपछि अदालतले अन्तरिम आदेशमार्फत साधारण सभा रोकेको थियो। अन्ततः १८ वटा नयाँ संघलाई सदस्यता दिने तर उनीहरूले तीन वर्षपछि मात्र मताधिकार पाउने ‘मध्यमार्गी सहमति’ पछि कानुनी बाटो खुलेको हो। वैशाख ९ गतेको केन्द्रीय कार्यकारिणी समितिको बैठकले यो सहमतिलाई अनुमोदन गरेपछि आज साधारण सभा सुरु हुन लागेको हो। निर्वाचनका नयाँ आयाम र खर्चिलो उम्मेदवारी यस पटकको निर्वाचनमा उम्मेदवारी शुल्क निकै उच्च राखिएको छ। जसको व्यवसायीहरू माझ नै आलोचना र चर्चा हुने गरेको छ। उपाध्यक्ष पदका लागि ४३ लाख रुपैयाँ र सदस्य पदका लागि १ लाख रुपैयाँ उम्मेदवारी शुल्क तोकिएको छ। यति ठुलो रकम शुल्क तोकिनुले महासंघको निर्वाचन झन् झन् खर्चिलो बन्दै गएको संकेत गर्दछ। यस पटकको विधान संशोधनले महासंघको संरचनामा पनि केही परिवर्तन ल्याएको छ। अब महासंघमा दुई जना वरिष्ठ उपाध्यक्ष रहने व्यवस्था गरिएको छ भने महिला सहभागितालाई सुनिश्चित गर्न थप एक महिला उपाध्यक्षको पद पनि सिर्जना गरिएको छ। यसले निजी क्षेत्रको नेतृत्वमा समावेशी चरित्रलाई अझ बलियो बनाउने विश्वास गरिएको छ। प्यानलगत प्रतिस्पर्धा र समीकरण निर्वाचनमा स्पष्ट रूपमा दुई मुख्य प्यानलहरू देखिएका छन्। एकातर्फ वर्तमान अध्यक्ष चन्द्रप्रसाद ढकाल र भावी अध्यक्ष अञ्जन श्रेष्ठको समूह रहेको छ भने अर्कोतर्फ हेमराज ढकालको पक्षको बलियो प्यानल छ। चन्द्र ढकालले औपचारिक रूपमा आफू कुनै पक्षमा नभएको बताए पनि उनी दुवै समूहका व्यवसायीहरूसँगको संवादमा सक्रिय छन्। व्यवसायीहरूले आ–आफ्ना प्यानलका उम्मेदवारहरूलाई जिताउन पछिल्लो केही सातादेखि देशभर दौडाहा र होटेलहरूमा भेटघाट तीव्र पारेका थिए। साना र मझौला उद्योगीका समस्या देखि बैंकको ब्याजदर र पुँजीगत खर्चसम्मका एजेन्डाहरूलाई उम्मेदवारहरूले आफ्नो चुनावी नारा बनाएका छन्। निजी क्षेत्रको अपेक्षा र आगामी कार्यकाल नेपालको अर्थतन्त्र हाल चुनौतीपूर्ण अवस्थामा छ। घरजग्गा कारोबारमा आएको मन्दी, सहकारी क्षेत्रको समस्या, उच्च ब्याजदर र न्यून सरकारी पुँजीगत खर्चका कारण उद्योगी व्यवसायीहरू समस्यामा छन्। यस्तो अवस्थामा महासंघको नयाँ नेतृत्वले सरकारसँग कस्तो समन्वय गर्छ भन्नेमा आम व्यवसायीको चासो छ। निर्वाचित भएर आउने नयाँ कार्यसमितिले केवल नेतृत्व मात्र परिवर्तन गर्ने नभई नीतिगत तहमा सुधार ल्याउनु पर्ने दबाब छ। नयाँ विधानअनुसार अबको तीन वर्षपछि हुने चुनावमा अध्यक्षको प्रत्यक्ष निर्वाचन हुने भएकाले पनि यो कार्यकाल महासंघको लोकतान्त्रिक सुदृढीकरणका लागि महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। निष्कर्ष लामो समयको विवाद र कानुनी प्रक्रियापछि हुन लागेको महासंघको ६०औँ साधारण सभा केवल एक उत्सव मात्र नभई निजी क्षेत्रको एकता र शक्ति प्रदर्शनको अवसर पनि हो। आजको उद्घाटन सत्र र भोलिको मतदानले महासंघको भविष्यको कार्यदिशा तय गर्नेछ। अञ्जन श्रेष्ठको नेतृत्वमा आउने नयाँ टिमले व्यवसायीका हकहित र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको विकासमा कस्तो भूमिका खेल्छ, त्यो भने निर्वाचनपछिको कार्यसम्पादनले नै बताउनेछ। तर, हाललाई भने व्यवसायीहरू प्रज्ञा भवनको मतदान केन्द्रतर्फ केन्द्रित भएका छन्, जहाँबाट ७३ जना भाग्यमानी प्रतिनिधिहरूले महासंघको बागडोर सम्हाल्ने अवसर पाउनेछन्।
