हकप्रद सेयर भनेको के हो?
हकप्रद सेयर (राइट सेयर) भनेको कम्पनीले थप पुँजी उठाउन आफ्ना विद्यमान सेयरधनीलाई मात्र, उनीहरूसँग भएको सेयरको अनुपातमा, सामान्यतया अंकित मूल्य रु. १०० मा जारी गर्ने नयाँ सेयर हो। बुक क्लोज मितिसम्म सेयर भएका सेयरधनीले मात्र आवेदन दिन पाउँछन्।
हकप्रद अनुपात कसरी बुझ्ने?
अनुपातले हरेक पुरानो सेयरमा कति नयाँ सेयर पाइन्छ भन्ने देखाउँछ। १:१ भनेको हरेक एक सेयरमा एक हकप्रद, १०:३ भनेको हरेक १० सेयरमा ३ हकप्रद हो। उदाहरणका लागि, १:१ अनुपातमा तपाईंसँग २०० सेयर छ भने तपाईं थप २०० सेयरका लागि आवेदन दिन सक्नुहुन्छ।
कम्पनीले हकप्रद जारी गर्न साधारण सभाको निर्णय र नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) को स्वीकृति लिनुपर्छ।
हकप्रद सेयरमा आवेदन कसरी दिने?
- बुक क्लोज मितिमा तपाईंको डिम्याट खातामा सेयर भएको हुनुपर्छ।
- निष्काशन खुलेको अवधिमा मेरो शेयरको My ASBA मा गएर सम्बन्धित कम्पनीको हकप्रदमा आवेदन दिनुहोस्, वा सी-आस्बा सेवा दिने बैंकमा फारम भर्नुहोस्।
- आफ्नो हकभन्दा बढी कित्ता माग्न पाइँदैन; आवश्यक रकम बैंक खातामा हुनुपर्छ।
समयमा आवेदन नदिएका वा नबिकेका हकप्रद सेयर कम्पनीले पछि लिलामीमार्फत बिक्री गर्न सक्छ।
हकप्रदपछि सेयरको मूल्य कसरी समायोजन हुन्छ?
बुक क्लोजपछि नेप्सेले सेयरको मूल्य समायोजन गर्छ, किनभने नयाँ सेयर बजार मूल्यभन्दा कम (रु. १००) मा थपिन्छ। सूत्र: समायोजित मूल्य = (बजार मूल्य + हकप्रद अनुपात × १००) ÷ (१ + हकप्रद अनुपात)।
उदाहरण: बुक क्लोज अघि मूल्य रु. ४०० र अनुपात १:१ (अर्थात् १) भए समायोजित मूल्य = (४०० + १००) ÷ २ = रु. २५०।
धेरै सोधिने प्रश्न
हकप्रद सेयर कसले पाउँछ?
कम्पनीले तोकेको बुक क्लोज मितिसम्म डिम्याट खातामा सेयर भएका सेयरधनीले मात्र आफ्नो हिस्साको अनुपातमा हकप्रद सेयरमा आवेदन दिन पाउँछन्।
हकप्रद सेयर नभरे के हुन्छ?
आवेदन नदिए तपाईंको हकको सेयर कम्पनीले पछि लिलामी (अक्सन) मार्फत अरूलाई बेच्न सक्छ। तपाईंको पुरानो सेयर रहिरहन्छ, तर कम्पनीमा तपाईंको स्वामित्व प्रतिशत घट्छ र बुक क्लोजपछि मूल्य समायोजन भइसकेको हुन्छ।
हकप्रद सेयर र बोनस सेयरमा के फरक छ?
हकप्रद सेयरका लागि सेयरधनीले रकम तिरेर आवेदन दिनुपर्छ। बोनस सेयर कम्पनीले नाफाबाट निःशुल्क दिने लाभांश हो।