लाभांश भनेको के हो?
लाभांश (dividend) भनेको कम्पनीले आफ्नो नाफाबाट सेयरधनीलाई बाँड्ने हिस्सा हो। नेपालमा यो नगद लाभांश (बैंक खातामा रकम) वा बोनस सेयर (डिम्याटमा थप सेयर) को रूपमा दिइन्छ। लाभांश अंकित मूल्य (प्रायः रु. १००) को प्रतिशतमा घोषणा हुन्छ र साधारण सभाले पारित गर्छ।
नगद लाभांश र बोनस सेयर
- नगद लाभांश: प्रति सेयर रकम तपाईंको बैंक खातामा आउँछ। १०% नगद लाभांश भनेको रु. १०० अंकित मूल्यको सेयरमा रु. १० हो, बजार मूल्य जति भए पनि।
- बोनस सेयर: रकमको सट्टा थप सेयर डिम्याटमा आउँछ। १०% बोनस भनेको हरेक १०० सेयरमा १० सेयर थप हो।
धेरै कम्पनीले दुवै दिन्छन्, जस्तै १०% बोनस र ५% नगद। कुल लाभांश दुवैको जोड हो।
लाभांश कसले पाउँछ?
कम्पनीले तोकेको बुक क्लोज मितिमा सेयरधनीको लगतमा नाम भएका सेयरधनीले लाभांश पाउँछन्। सेयर किनेपछि डिम्याटमा आउन दुई कारोबार दिन (T+2) लाग्ने भएकाले बुक क्लोज अघि नै सेयर डिम्याटमा पुग्ने गरी समयमै किन्नुपर्छ।
प्रस्तावित लाभांश साधारण सभाले पारित गरेपछि मात्र वितरण हुन्छ। नगद लाभांश बैंक खातामा र बोनस सेयर डिम्याट खातामा आउँछ।
बोनसपछि मूल्य किन घट्छ?
बोनस सेयरले कम्पनीको मूल्य बढाउँदैन, सेयर संख्या मात्र बढाउँछ। त्यसैले बुक क्लोजपछि नेप्सेले मूल्य समायोजन गर्छ: समायोजित मूल्य = बजार मूल्य ÷ (१ + बोनस प्रतिशत ÷ १००)।
उदाहरण: मूल्य रु. ५५० र बोनस १०% भए समायोजित मूल्य = ५५० ÷ १.१ = रु. ५००।
धेरै सोधिने प्रश्न
Dividend को नेपाली अर्थ के हो?
Dividend लाई नेपालीमा लाभांश भनिन्छ। यो कम्पनीले नाफाबाट सेयरधनीलाई दिने हिस्सा हो, जुन नगद वा बोनस सेयरको रूपमा दिइन्छ।
लाभांश प्रतिशत कसरी हिसाब गर्ने?
लाभांश प्रतिशत अंकित मूल्यमा लाग्छ। रु. १०० अंकित मूल्यको सेयरमा २०% नगद लाभांश भनेको प्रति सेयर रु. २० हो। १०० सेयर भए कर अघि रु. २,००० हुन्छ।
बुक क्लोज भनेको के हो?
बुक क्लोज भनेको कम्पनीले सेयरधनीको लगत (दर्ता किताब) बन्द गर्ने मिति हो। यस मितिसम्म सेयर भएकाले मात्र घोषित लाभांश, हकप्रद वा साधारण सभामा भाग लिने हक पाउँछन्।